Havza Haber Ajansı’nın haberine göre Ayetullah el-Uzma Cevadi Amuli’nin haftalık ahlak dersi, Kum’daki Mescid-i A‘zam’da farklı kesimlerden insanların katılımıyla gerçekleştirildi.
Ayetullah el-Uzma Cevadi Amuli, bu derste Emirü’l-Müminin Ali’nin (a.s.) Nehcü’l-Belaga’da yer alan bazı kısa ve özlü sözlerine değinerek tevhidin hakikatini ve bunun bireysel ve toplumsal hayattaki etkilerini açıkladı ve şunları söyledi:
“Tevhid inancına sahip insan, tevhidin etkilerinin hayatının bütün amellerinde ve alanlarında ortaya çıktığı kişidir.”
Nehcü’l-Belaga’nın Yapısı
Ayetullah el-Uzma Cevadi Amuli, konuşmasının başında Nehcü’l-Belaga’nın yapısına değinerek şöyle dedi:
“Emirü’l-Müminin’in (a.s.) Nehcü’l-Belaga’daki nurlu sözleri; hutbeler, mektuplar, tavsiyeler ve kısa özlü sözler şeklinde yer almıştır. Bu kısa ve özlü sözlerin bazıları aynı zamanda hutbe ve mektuplarda da bulunmaktadır. Ancak Seyyid Razi (Allah ondan razı olsun), bazı durumlarda bir hutbe veya mektubun fesahat ve belagat içeren bir bölümünü ayrıca seçerek ‘Kısa Sözler’ bölümünde nakletmiştir.”
Ayetullah el-Uzma Cevadi Amuli sözlerini şöyle sürdürdü:
“Bu nurlu sözlerin bazıları mektuplarda ve diğer kaynaklarda da yer almaktadır. Nehcü’l-Belaga’da aktarılmayan bazı konular ise ‘Temam-ı Nehcü’l-Belaga’ adlı değerli eserde yer almaktadır. Bu eserin asıl kurucusu ve derleyicisi bu alanda büyük emek sarf etmiştir.”
Ayetullah el-Uzma Cevadi Amuli şöyle konuştu:
“Hadiste ‘Tevhid cennetin bedelidir’ buyrulmuştur. Hiç kimse mümin ve muvahhid olmadan cennete giremez. Cennet, tevhid ehlinin yeridir. Cennetin dereceleri de insanın sıfatlarına, inançlarına ve ahlakına bağlıdır."
“Muvahhid olmak yalnızca inanç makamında Allah’ı bir kabul etmek değildir. Muvahhid kişi, tevhidin etkilerinin amellerine ve davranışlarına yansıdığı, dünyayı onu yaratan Allah’tan bağımsız görmeyen ve hayatının bütün alanlarını ‘Lâ havle ve lâ kuvvete illâ billâh’ anlayışının gölgesinde gören kişidir.”
Ayetullah el-Uzma Cevadi Amuli şunları kaydetti:
“İmamet ve ümmet düzeninde imamın hayatı tevhid eksenindedir. Ziyaretlerde ve dualarda imamların huzurunda edepte bulunmamız ve onların bütün hâl ve makamları için tek tek selam göndermemiz, muvahhid insanın bütün hayatının bütün yönlerinin tevhide dayalı olduğunu göstermektedir.”
İlmi Amelle Canlı Tutun; Amelsiz İlim Cehalettir
Ayetullah el-Uzma Cevadi Amuli, konuşmasının bir başka bölümünde ilmin gereğini yerine getirmenin önemine vurgu yaparak özellikle medrese mensuplarına hitaben şöyle dedi:
“Siz ilimle iç içesiniz; okuyorsunuz, araştırıyorsunuz, eser yazıyor, ders veriyor ve konuşmalar yapıyorsunuz. Bir baba, çocuğuna bir sermaye bırakmak istediğinde ona ‘Bu sermayeyi boşa harcama’ der. Emirü’l-Müminin’in (a.s.) herkese, özellikle de havza mensuplarına tavsiyesi şudur: Bu ilmi sermayeyi boşa harcamayın.”
“Hazret şöyle buyuruyor: ‘İlminizi cehalete, yakininizi şüpheye dönüştürmeyin. Bildiğiniz zaman amel edin; kesin kanaate vardığınız zaman harekete geçin.’ Yani herhangi bir alanda bilgi sahibi olduğunuzda ve hak sizin için açık hâle geldiğinde ona göre hareket edin.”
“İnsan, ilmini amelle canlı tutmalıdır. Çünkü amelsiz âlim, kendi ilmini cehalete dönüştürmüş olur. Bilmenin herhangi bir etkisi yoksa, bilmemek gibidir. İnsan ilme sahiptir ancak bu ilmin kendisi için bir bereketi yoktur ve böylece ilmini cehalete dönüştürmüştür.”
İnsanın Sözü ve Eseri Onun İlmî Şahsiyetini Temsil Eder
Ayetullah el-Uzma Cevadi Amuli, ilmin insan hayatındaki etkilerine değinerek şöyle konuştu:
“İnsandan çıkan her şey onun ilminin ve şahsiyetinin göstergesidir. Yazdığı kitap, kaleme aldığı mektup, söylediği söz ve yaptığı konuşma onun ilmini temsil eder.”
“Havza da böyledir. Havzadan duyulan, görülen, söylenen ve yazılan her şey; eğitim, telif ve söz dâhil olmak üzere, havzanın inançlarını ve ilmî maarifini temsil eder. Bu nedenle her sözün söylenmemesine ve her şeyin yazılmamasına dikkat edilmelidir. İnsan konuşurken, yazarken ve toplumsal davranışlarında dikkatli olmalıdır. İnsanın söylediği her söz onun tarafından gönderilen bir mesajdır ve olgun, ölçülü ve düşünülmüş olmalıdır.”
Toplumsal İlişkilere Tevhid Perspektifi
Ayetullah el-Uzma Cevadi Amuli sözlerini şöyle sürdürdü:
“Bir kimsenin ilmî bir ihtiyacı olabilir ve ilmî bir meseleyi çözmek için size başvurabilir ya da toplumsal bir sorunla karşı karşıya olabilir ve sizden yardım isteyebilir. Eğer onun ihtiyacını giderebilecek imkâna sahipseniz onu geri çevirmeyin. Eğer yardım etme imkânınız yoksa, ‘güzel bir şekilde geri çevirme’ ile ve saygılı biçimde onu yönlendirin ve ‘Sizin sorununuzu çözebilecek başka bir kişi var’ deyin.”
“Toplumsal ilişkilere yönelik bu tevhidî bakış, toplumu medeni hâle getirir. İnsan, kendisine başvuran ihtiyaç sahibinin Allah tarafından gönderilmiş bir elçi olabileceğini bilmeli ve ona saygıyla davranmalıdır. Hazretin nurlu ifadesinde şöyle buyurulmuştur: ‘El-miskînu resûlullah’ yani ‘İhtiyaç sahibi, Allah’ın elçisidir.’ O, ihtiyacını gidermeniz için size gelmiştir.”
İnsanın Rızkı Allah Katında Korunmaktadır
Ayetullah el-Uzma Cevadi Amuli, konuşmasının bir başka bölümünde rızık meselesine değinerek şöyle dedi:
“Allah hiçbir kulunu rızıksız yaratmamıştır. İnsan rızkının bir bölümü onun elindedir, bir bölümü ise Allah katındadır. Allah katında bulunan, insanın elinde bulunandan daha sağlam ve daha kesindir.”
“‘Sizin yanınızdaki tükenir, Allah katındaki ise kalıcıdır’ anlamındaki ayete işaret ederek şöyle konuştu:
“İnsan ümitsizliğe kapılmamalıdır. Allah katında bulunan rızık miktarı korunmaktadır ve Yüce Allah onu kesmez. Biraz sabretmek gerekir. Bu da muvahhidane yaşamanın bir tecellisidir.”
Zulme Boyun Eğmeyin
Ayetullah el-Uzma Cevadi Amuli, izzetli olmak ve zulme karşı direnmenin gerekliliğine değinerek şöyle buyurdu:
“Emirü’l-Müminin Ali (a.s.) şöyle buyuruyor: ‘Lâ yemneu’d-dayme’z-zelîl.’ Zulmü ancak aşağılık bir millet kabullenir. Aziz ve başı dik olun, zulme boyun eğmeyin.”
“Başka bir nurlu ifadede de şöyle buyurulmuştur: ‘Ruddû’l-hacere min haysu câehu.’ Kimseye taş atmayın; çünkü ilk olarak zulmetmek caiz değildir. Fakat biri size taş atarsa, onu hemen geri gönderin.”
Toplumun izzetini korumanın gerekliliğine vurgu yapan Ayetullah el-Uzma Cevadi Amuli şöyle konuştu:
“Mertçe yaşayın. Mertçe yaşamak, sanatkârca ve cesurca yaşamaktır. Bu, Emirü’l-Müminin’in günlük hayattaki izzet anlayışıdır. Hazret yalnızca söz ve geceleyin yakarış ehli değildi; aynı zamanda toplumsal hayatta izzet ve başı dik olmayı da takip ediyordu.”
Halkın Direniş ve Kararlılığının Takdiri
Ayetullah el-Uzma Cevadi Amuli, günümüzdeki toplumsal şartlara işaret ederek şöyle dedi:
“Bugün bu direniş ve kararlılık; kız kardeşlerimizin, annelerimizin, evlatlarımızın ve erkek kardeşlerimizin ellerinde bir bayrak hâline gelmiştir. Diğer taraftan savaşçılar da sahadadır ve silahlarını ellerinde hazır tutmaktadır. Bunlar bir milletin heybeti, büyüklüğü ve birliğidir.”
Kur’an’da Kadın, Erkek ve İnsan Topluluğu İfadeleri
Ayetullah el-Uzma Cevadi Amuli, konuşmasının sonunda Kur’an-ı Kerim’de “kadınlar”, “erkekler” ve “insanlar” kelimelerinin kullanımındaki farklılığa değinerek şöyle söyledi:
“Kur’an’da üç farklı ifade vardır. Bazen yalnızca kadınlardan söz edilir ve ‘nisâ’ ile kadınlara ilişkin ifadeler kullanılır. Bazen erkeklerden söz edilir ve ‘ricâl’ ifadesi kullanılır. Bazen de toplumdan ve her iki gruptan söz edilir ve ‘nâs’, yani insanlar ve genel ifadeler kullanılır.”
“Kur’an-ı Kerim, Hz. Meryem’i (s.a.) tanıtırken şöyle buyuruyor: ‘Allah, iman edenlere Meryem’i örnek verdi.’ Yani onu yalnızca kadınlara örnek olarak göstermedi. Dolayısıyla Hz. Meryem (s.a.), iyi ve iman sahibi insanların örneği ve iman toplumunun modelidir. Bugün de iyi insanların örneği, ellerinde bayrak taşıyan bu kız kardeşlerimiz ve kadınlarımızdır.”
Ayetullah el-Uzma Cevadi Amuli, konuşmasının sonunda geçmiştekiler, şehitler ve hazır bulunanlar için dua ederek şöyle dedi:
“Yüce Allah’tan hayattan göçenlerimizi ve şehitlerimizi ilahî velilerle birlikte haşretmesini; sizlerin her birine izzet, celal ve heybet vermesini ve dünya ve ahiretinizi güvence altına almasını niyaz ediyoruz.”
yorumunuz